Lưu ý. Collectalia không phải là trang tư vấn pháp lý, thuế hay bảo hiểm. Thông tin trên trang này mang tính chung, được soạn theo các văn bản pháp luật Pháp có hiệu lực tại 09/11/2026: thông tin có thể thay đổi, không nhất thiết áp dụng ngoài nước Pháp và không tính đến hoàn cảnh cụ thể của bạn. Nhất thiết phải nhờ công chứng viên, luật sư, kế toán hoặc công ty bảo hiểm của bạn kiểm tra trước khi thực hiện.
Tóm lược
- Một bản in, một bức ảnh hay một tượng đồng thường tồn tại ở nhiều bản: các ký hiệu cho biết bạn có bản nào và có bao nhiêu bản như vậy.
- 12/50 chỉ một bản có đánh số; EA, HC và BAT chỉ các bản in ngoài hệ thống đánh số.
- Hãy ghi ký hiệu đúng như được viết, kèm vị trí của nó, và chụp ảnh.
Bản thử của nghệ sĩ, đợt in có đánh số và ký tên: đó là gì?
Một bản thạch bản, bản khắc, bản in lụa, bức ảnh hay tượng đồng có thể được tái tạo từ cùng một khuôn gốc: đá, bản kẽm, khung lụa, phim âm bản hoặc khuôn đúc. Toàn bộ các bản tạo thành đợt in (tirage), hay ấn bản. Để người mua biết mình đang mua gì, nghệ sĩ và nhà xuất bản giới hạn đợt in này và đánh dấu nó: đó là đợt in có đánh số và ký tên.
Bên cạnh các bản có đánh số, còn có những bản in riêng, dành cho nghệ sĩ, thợ in hoặc nhà xuất bản. Đó là những bản mà các ký hiệu EA, HC, BAT hoặc PP chỉ đến. Chúng thường được viết bằng bút chì ở lề của bản in, ở mặt sau của bức ảnh, và trên phần đế hoặc bệ của tượng đồng.
Các ký hiệu và ý nghĩa của chúng
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Đánh số n/N (vd. 12/50) | Bản số n của một đợt in giới hạn N bản. Con số bên phải cho biết quy mô ấn bản. |
| EA, E.A., épreuve d’artiste (A.P. trong tiếng Anh) | Bản dành riêng cho nghệ sĩ, ngoài đợt in có đánh số. Thường được đánh số bằng chữ số La Mã (EA II/X). |
| HC, hors commerce | Bản ban đầu dành cho nhà xuất bản, thợ in hoặc cộng tác viên, không phải để bán. |
| BAT, bon à tirer | Bản thử được nghệ sĩ duyệt, làm mẫu cho thợ in trong toàn bộ đợt in. Về nguyên tắc là duy nhất. |
| Bản thử nghiệm, bản trạng thái (épreuve d’essai, épreuve d’état) | Bản in trong quá trình làm việc, trước phiên bản cuối cùng. Có thể khác với đợt in cuối. |
| PP, bản của thợ in | Bản trao cho thợ in (printer’s proof trong tiếng Anh). |
| Tirage de tête (đợt in đầu) | Trong một ấn bản sách hay tuyển tập, các bản đầu tiên, trên giấy đẹp hơn hoặc được bổ sung một bản in hay một bộ. |
| Bản duy nhất, tác phẩm độc bản | Chỉ tồn tại một bản: monotype, ảnh chỉ in một lần, tác phẩm chỉnh sửa tay. |
| Đợt đúc có đánh số | Với tượng đồng: số của lần đúc trên tổng số dự kiến (vd. 3/8), khắc vào kim loại. |
| Dấu xưởng đúc | Dấu của xưởng đúc đã làm tượng đồng, thường kèm dòng « cire perdue » (đúc sáp mất) hoặc tên thợ đúc. |
12/50 nghĩa là gì?
Trên một bản in, một bức ảnh hay một tượng đồng, 12/50 nghĩa là « bản số mười hai trong một đợt in năm mươi bản ». Mẫu số là thông tin hữu ích nhất: nó cho biết có bao nhiêu bản đánh số tồn tại. Tử số không nhất thiết phản ánh thứ tự in, vì các tờ thường được đánh số sau đó; vì vậy một « 1/50 » tự nó không tốt hơn một « 37/50 ».
Lưu ý: đợt in được công bố chỉ tính các bản có đánh số. Các EA, HC, BAT và bản thử nghiệm được cộng thêm. Một đợt in « 50 bản » do đó có thể tồn tại với tổng cộng hơn năm mươi tờ một chút. Một giấy chứng nhận tốt hoặc một danh mục tốt sẽ nêu rõ toàn bộ.
Điêu khắc và ảnh: định nghĩa theo luật thuế
Để áp dụng các quy tắc thuế riêng cho tác phẩm nghệ thuật, điều 98 A của phụ lục III Bộ luật Thuế chung định nghĩa thế nào là một tác phẩm gốc. Nó giới hạn các lần đúc điêu khắc ở 8 bản đánh số, cộng 4 bản thử của nghệ sĩ, và ảnh ở 30 bản. Đó là lý do người ta thường gặp tượng đồng đánh số trên 8, kèm các bản thử của nghệ sĩ đánh số bằng chữ số La Mã.
Định nghĩa này phục vụ luật thuế; nó không cấm nghệ sĩ có những lựa chọn khác. Với một câu hỏi cụ thể, hãy hỏi một chuyên gia hoặc cố vấn.
Bản thử của nghệ sĩ và giá trị
Giá trị của một bản thử của nghệ sĩ, một bản thạch bản có đánh số hay một lần đúc trước hết phụ thuộc vào những yếu tố không liên quan đến ký hiệu:
- Danh tiếng của nghệ sĩ và vị trí của tác phẩm trong sự nghiệp của họ.
- Độ hiếm: với chất lượng ngang nhau, một đợt in nhỏ được tìm kiếm hơn đợt in lớn.
- Chữ ký: một bản in được nghệ sĩ ký bút chì có giá trị hơn một bản không ký hoặc ký trong bản kẽm.
- Tình trạng: lề, phai do ánh sáng, đốm gỉ, nếp gấp, lớp patin của tượng đồng.
- Ngày in: một đợt in đương thời, thực hiện dưới sự kiểm soát của nghệ sĩ, không có giá trị như một đợt in lại sau khi nghệ sĩ qua đời.
Một EA hay một BAT có thể thu hút một số người yêu thích, nhưng không ký hiệu nào tự nó tạo nên giá trị. Để ước tính, xem hướng dẫn của chúng tôi về cách nhờ ước tính một bức tranh.
Cách ghi một đợt in vào hồ sơ
- Chép lại ký hiệu chính xác, đúng như được viết: « 12/50 », « EA II/X », « HC », « BAT ».
- Ghi vị trí của nó: lề dưới bên trái, mặt sau của bản in, phần đế của tượng đồng.
- Ghi lại chữ ký: bút chì, trong bản kẽm, ở mặt sau, chữ lồng.
- Ghi lại các dấu: dấu nổi của nhà xuất bản hoặc thợ in, dấu xưởng đúc, hình chìm của giấy.
- Nêu kỹ thuật và loại giấy: thạch bản trên giấy vélin d’Arches, ảnh in bạc, tượng đồng patin nâu.
- Chụp ảnh từng ký hiệu cận cảnh, và xếp giấy chứng nhận xác thực cùng hồ sơ.
Các nghệ sĩ tự xuất bản nên giữ một sổ đăng ký cho từng đợt in, từng bản một, kèm người mua của mỗi bản: đó là nền tảng của một danh mục tổng hợp (catalogue raisonné) trong tương lai.
Với Collectalia
Hồ sơ của một bản in, một bức ảnh hay một tác phẩm điêu khắc có các trường riêng: đợt in có đánh số, EA hoặc HC, chữ ký, dấu xưởng đúc. Ảnh các ký hiệu và giấy chứng nhận được xếp ở đó, và mỗi bản có thể có hồ sơ riêng, với vị trí, các lần bán và những liên hệ gắn với nó.
Lưu ý. Collectalia không phải là trang tư vấn pháp lý, thuế hay bảo hiểm. Thông tin trên trang này mang tính chung, được soạn theo các văn bản pháp luật Pháp có hiệu lực tại 09/11/2026: thông tin có thể thay đổi, không nhất thiết áp dụng ngoài nước Pháp và không tính đến hoàn cảnh cụ thể của bạn. Nhất thiết phải nhờ công chứng viên, luật sư, kế toán hoặc công ty bảo hiểm của bạn kiểm tra trước khi thực hiện.